Fragment uit Anna Karenina over de onfeilbaarheid van de bureaucratie:

“Karenin had de zeventiende Augustus in de zitting van de Commissie een schitterende overwinning behaald, maar de gevolgen van deze overwinning brachten hem slechts nadeel. De nieuwe commissie werd met een ongewone snelheid en met door Aleksej Aleksandrowitsj opgewekte energie benoemd en naar de plaats van bestemming gezonden. Drie maanden later werd er verslag uitgebracht. Het leven der niet-Russische bevolkingsgroepen was in politiek, administratief, economisch, ethnografisch, materieel en godsdienstig opzicht onderzocht. Op alle vragen was voortreffelijke wijze antwoord gegeven en deze antwoorden waren aan geen twijfel onderhevig, daar ze niet het resultaat waren van menselijk denken, wat niet onfeilbaar is, maar van ambtelijke arbeid. De antwoorden berustten alle op officiële gegevens en verslagen van gouverneurs en hoge geestelijken, die gegrond waren op inlichtingen van districtsbesturen en lagere geestelijken, welke op hun beurt weer gegrond waren op inlichtingen van gemeenteraden en dorpspriesters, en daarom waren al deze antwoorden absoluut betrouwbaar. Op al deze vragen, bijvoorbeeld wat de oorzaak van de misoogsten was geweest, waarom deze bevolking aan haar eigen geloof vasthield en dergelijke, vragen, die zonder de gemakken van de ambtelijke machine onoplosbaar waren en eeuwen lang onoplosbaar gebleven zouden zijn, waren nu duidelijke antwoorden gegeven, waarvan de juistheid boven iedere twijfel verheven was. En deze antwoorden bevestigden Aleskej Aleksandrowitsj mening.”

Uit: Anna Karenina van Lev Nikolajewitsj Tolstoy. Pag. 430-431, Van Oorschot (Amsterdam 1965), geschreven tussen 1875 en 1877.